Monumentalna partycypacyjna instalacja
z pogranicza tkaniny przestrzennej, sztuki współczesnej
i praktyk społecznych.
Współtworzenie nie jest więc działaniem towarzyszącym gotowemu dziełu. Jest jego zasadą.
13 KSIĘŻYCÓW
from nothing to together
Monumentalna instalacja partycypacyjna
zbudowana z odzyskanej materii i wspólnego działania.
koncepcja artystyczna: Agnieszka Gierach
Interesuje mnie moment, w którym materia uznana za zbędną odzyskuje znaczenie. Folia -lekkie, transparentne tworzywo, kojarzone z jednorazowością i nadmiarem - staje się tu medium wymagającym czasu, ręcznej pracy i uważności. Materia, gest i obecność innych ludzi splatają się w formę, której nie dałoby się stworzyć w pojedynkę. „13 KSIĘŻYCÓW” wyrasta z potrzeby powrotu do rytmu, relacji i wspólnego działania - od pojedynczego fragmentu do monumentalnej całości, od niczego do razem. „13 KSIĘŻYCÓW” to mój długofalowy, autorski projekt artystyczny, w którym spotykają się monumentalna forma, tkanina przestrzenna, transformacja materiałów z odzysku oraz rozwijana przeze mnie metoda tworzenia RAZEM z ludźmi. Centralnym motywem projektu jest koło. Monumentalne, okrągłe i ażurowe obiekty - Księżyce o średnicy około trzech metrów - powstaną z pasków folii z odzysku przy użyciu technik rękodzielniczych: wyplatania, szydełkowania, dziergania, wiązania i łączenia. Folia jest dla mnie czymś więcej niż materiałem. Jest partnerem procesu. Lekka, transparentna, podatna na ruch, a jednocześnie zaskakująco wytrzymała, reaguje na światło, powietrze i dotyk. Materiał, którego życie w obiegu konsumpcyjnym jest zwykle bardzo krótkie, zostaje potraktowany z uwagą. Zbieramy go, tniemy, łączymy, splatamy i przekształcamy. To, co miało zostać wyrzucone, otrzymuje czas i nowe znaczenie. Odzyskanie materiału nie jest jednak dla mnie celem samym w sobie. Staje się początkiem szerszego procesu - odzyskiwania uważności, wyobraźni, sprawczości, relacji i doświadczenia wspólnego tworzenia. Ekologiczny wymiar projektu wynika z praktyki, nie z deklaracji. Nie chcę opowiadać wprost o kryzysie środowiskowym. Pracuję z jego materialną konsekwencją - tworzywem produkowanym w nadmiarze, by pokazać jego potencjał po przemianie.
Od pojedynczego gestu do wspólnej formy
Każdy Księżyc zaczyna się od spotkania z materią i z ludźmi. Nie proponuję gotowego wzoru. Otwieram proces, w którym każdy może znaleźć własny sposób pracy – własny rytm, gest, splot. Nie trzeba znać technik ani mieć doświadczenia. Wystarczy wejść w działanie i pozwolić, by ręce zaczęły szukać własnej drogi. Do wspólnego tworzenia zaproszę osoby w różnym wieku i o różnych doświadczeniach: seniorów z Klubu Seniora „Przystań”, młodzież z Ośrodka Kuratorskiego nr 3 oraz ZSZ nr 6 im. Joachima Lelewela, osoby z niepełnosprawnościami związane ze Stowarzyszeniem Zmyślni, osoby z doświadczeniem migracji, młodzież skupioną przy „3 Miejscu” oraz mieszkańców Starego Miasta. Każda z tych grup wniesie do projektu własny rytm, pamięć, sposób pracy i wrażliwość. Folia zostaje pocięta na pasma, pasma zamieniają się w nić, a nić zaczyna budować formę. Jeden fragment spotyka drugi. Pojawiają się różne gęstości, kolory, napięcia i sposoby wiązania. To, co powstaje osobno, stopniowo zaczyna należeć do wspólnej całości. Każda osoba pozostawia w Księżycu swój rozpoznawalny ślad. Ja zbieram te fragmenty, słucham ich różnorodności i komponuję z nich ostateczną formę. Nie wyrównuję ich ani nie podporządkowuję jednemu gestowi – zależy mi, aby monumentalny obiekt zachował pamięć wielu rąk, a jednocześnie miał własny, spójny język plastyczny. Współtworzenie nie jest więc działaniem towarzyszącym gotowemu dziełu. Jest jego zasadą. Każdy Księżyc staje się jednocześnie autonomicznym obiektem artystycznym i zapisem konkretnego spotkania – ludzi, miejsca i czasu. Splatanie materii staje się równocześnie splataniem relacji.
Księżyc jako forma i rytm
Koło jest najprostszym i zarazem najbardziej pojemnym znakiem tego projektu. Nie wyznacza początku ani końca - prowadzi przez powrót, rytm i ciągłość. Organizuje przestrzeń wokół wspólnego środka, dlatego naturalnie staje się dla mnie także znakiem wspólnoty. Dawniej słowo „miesiąc” oznaczało również Księżyc. W tytule „13 KSIĘŻYCÓW” spotykają się więc czas, rytm i forma. Przywołuję tu naturalne cykle przyrody, cykliczność kobiecego ciała oraz ideę powracania - ponownego wejścia w doświadczenie z inną uważnością. Księżyce nie są obiektami przeznaczonymi do oglądania z dystansu. Tworzą immersyjne środowisko, do którego można wejść - znaleźć się pomiędzy światłem, cieniem i ażurową materią. Folia przepuszcza, odbija i rozprasza światło, odsłania sploty i ślady ręcznej pracy, reaguje na ruch powietrza. Dzięki temu każda forma pozostaje żywa - zmienia się wraz z miejscem, światłem i obecnością ludzi.
Księżyc 0 – początek procesu
Pierwszy obiekt - „Księżyc 0” - stworzyłam w czerwcu i lipcu 2026 roku wspólnie z lokalną społecznością Starego Miasta w Poznaniu. Traktowałam go jako prototyp: próbę sprawdzenia idei projektu w rzeczywistej skali. Pozwolił mi przetestować właściwości materiału, sposób wspólnego tworzenia, łączenie indywidualnych fragmentów, konstrukcję oraz możliwości ekspozycji dużej, ażurowej formy. Równie ważne okazało się jednak to, co wydarzyło się pomiędzy ludźmi podczas pracy. Uczestnicy porównywali wspólne splatanie do dawnego zwyczaju darcia pierza - sytuacji, w której ludzie siedzą razem, rozmawiają, pracują rękami, a rytm powtarzalnych gestów uspokaja i porządkuje uwagę. Mówili o przyjemności bycia obok siebie bez presji efektu i bez oceny. Każdy pracował inaczej, we własnym tempie i według własnej intuicji, a różnorodność tych sposobów nie była problemem - przeciwnie, stawała się wartością. To doświadczenie potwierdziło jedno z najważniejszych założeń projektu: wspólnota nie musi oznaczać jednakowości. Wiele odmiennych gestów może pozostać widocznych, a jednocześnie stworzyć jedną spójną, monumentalną formę. „Księżyc 0” stał się więc nie tylko prototypem obiektu, ale także prototypem sposobu bycia razem, który chcę rozwijać w kolejnych etapach projektu.
Etap 2027 - powstanie 8 Księżyców
W 2027 roku „13 KSIĘŻYCÓW” zacznie tworzyć własną konstelację. Powstanie osiem nowych obiektów - każdy z innego spotkania, innego rytmu pracy, innego układu rąk, gestów i historii. Materiał będzie krążył pomiędzy ludźmi: zbierany, cięty, wiązany, splatany, odkładany i podejmowany na nowo. Z pojedynczych fragmentów będę budować kolejne monumentalne formy, zachowując ślady tych, którzy je współtworzyli. Pierwsza wystawa to czas, gdy granica pomiędzy oglądaniem a działaniem będzie mogła na chwilę zniknąć. Finałowa prezentacja ośmiu Księżyców nie będzie zamknięciem. Raczej momentem, w którym rozproszone dotąd spotkania, materia i historie ułożą się w większy wspólny obraz - obraz, który może dalej rosnąć. Wystawa jako środowisko Każda wystawa „13 KSIĘŻYCÓW” będzie prezentować się inaczej, bo każde miejsce ma inny charakter, światło i przestrzeń. Te same obiekty mogą tworzyć za każdym razem inną konstelację - raz gęstą, niemal intymną, innym razem rozproszoną, z większym oddechem pomiędzy nimi. Chcę, aby widz nie stał przed Księżycami, lecz mógł znaleźć się pomiędzy nimi. Przechodzić przez warstwy światła i cienia, patrzeć przez ażurowe sploty, zbliżać się i oddalać, zmieniać perspektywę razem z własnym ruchem. Jest jednak jeden kluczowy element, który połączy wszystkie prezentacje - centralnym miejscem wszystkich wystaw będzie przestrzeń do wspólnego tworzenia.
Archiwum Księżyców
Integralną częścią projektu jest Archiwum Księżyców - Living Archive of the Moons. Tworzę je z fotografii, filmów, wypowiedzi, fragmentów wspólnej pracy oraz historii ludzi i miejsc związanych z powstawaniem kolejnych obiektów. Nie chcę, aby Archiwum służyło jedynie dokumentowaniu tego, co już się wydarzyło. Ma być opowieścią o ludziach i ma rozwijać się razem z projektem. Podczas wystaw zaprezentuję je jako wielkoformatową projekcję na okrągłym trzymetrowym ekranie, który stanie się symbolicznym kolejnym Księżycem - zbudowanym nie z folii, lecz z pamięci, obrazu, głosu i czasu. Z czasem Archiwum może stać się mapą relacji: zapisem nie tylko obiektów, ale także sposobów współdziałania, lokalnych odmienności i wspólnej ludzkiej potrzeby tworzenia.
Projekt, który rośnie
„13 KSIĘŻYCÓW” nie kończy się wraz z etapem 2027 roku. Od początku myślę o nim jako o projekcie długofalowym, zdolnym rozwijać się w kolejnych miejscach i z kolejnymi społecznościami. Każde miejsce wnosi własną materię, ludzi i rytm. Każdy nowy Księżyc zachowuje ślad tego kontekstu, a jednocześnie dołącza do większej konstelacji. Chcę, aby „13 KSIĘŻYCÓW” zmieniało się wraz z miejscem, w którym się pojawia. Każda kolejna odsłona dopisze do projektu nowy splot, nowych ludzi i lokalny charakter. Dzięki temu nie będzie to wystawa przenoszona z miejsca na miejsce, lecz opowieść, która rośnie wraz z kolejnymi spotkaniami. Nie stawiam sobie za cel rozwiązywania problemów społecznych ani środowiskowych. Moim narzędziem pozostaje sztuka. To ona pozwala nadać odzyskanej materii nową formę, stworzyć przestrzeń swobodnego działania i uruchomić relację, której nie można do końca zaprojektować. „13 KSIĘŻYCÓW” stanowi naturalną syntezę moich artystycznych poszukiwań - sztuki monumentalnej, tkaniny przestrzennej, transformacji materiałów z odzysku oraz praktyk społecznych. To projekt, którego celem nie jest jedynie stworzenie monumentalnych obiektów i ich prezentacja, lecz także budowanie wspólnoty wokół sztuki oraz pozostawienie trwałego śladu w świadomości uczestników i odbiorców. „13 KSIĘŻYCÓW” zaczyna się od folii uznanej za zbędną. Potem pojawia się ręka, gest, rytm, drugi człowiek. Fragment splata się z fragmentem. Materia staje się formą, indywidualne działania tworzą wspólną strukturę, a kolejne spotkania są ciągłą podróżą…
„13 KSIĘŻYCÓW” zaczyna się od folii uznanej za zbędną.
Potem pojawia się ręka, gest, rytm, drugi człowiek. Fragment splata się z fragmentem. Materia staje się formą, indywidualne działania tworzą wspólną strukturę,
a kolejne spotkania są ciągłą podróżą…
…from nothing to together
